Zorg voor klimaat, een kwestie van naastenliefde

For the english language version of "Global Warming and Neighbourly Love", please click here.

Vandaag staat in het Nederlands Dagblad een artikel van mijn hand. Er is wel in geëdit, zodat de titel is veranderd in "zorgen voor klimaat is naastenliefde". Ik zou klimaat en naastenliefde niet aan elkaar gelijkschakelen, noch denk ik dat het milieuprobleem alleen het klimaat betreft. Desondanks hoop ik dat ik toch de aandacht vestig op de rol die Christenen kunnen (en zouden moeten) spelen in het tegengaan van (de gevolgen van) klimaatverandering.

Hier het artikel in ND dd. 28 augustus 2007:

Zorgen voor klimaat is naastenliefde

De klimaatverandering die aan de gang is, heeft zulke ernstige gevolgen voor medemensen en voor de rest van de schepping, dat het nemen van maatregelen tegen de opwarming van de aarde en de schadelijke gevolgen daarvan, een kwastie van naastenliefde is.

Door Sander Chan

In Het Zoeklicht verscheen op 18 augustus een artikel onder de kop 'Help! De aarde warmt op… Óf toch niet?' Voormalig EO-presentator, Feike ter Velde hekelt daarin de media-aandacht voor de opwarming van de aarde. Ter Velde noemt klimaatverandering 'bedrog' en de massale aandacht ervoor 'een prelude op de komende verschijning van de Antichrist op het wereldtoneel'. Het Nederlands Dagblad berichtte hierover op 22 augustus.
Hoewel ik respect heb voor de meest uiteenlopende theologische perspectieven op mens en milieu, denk ik dat het hier meer betreft dan slechts een theologische discussie. Klimaatverandering heeft grote gevolgen voor miljoenen mensen. Te gemakkelijk worden de conclusies van klimaatwetenschappers opzij geschoven als een hype. Een ongefundeerde ontkennende houding is niet alleen arrogant en aanmatigend maar ook een slecht getuigenis van Christus’ liefde voor de schepping.

Speculatief
Ter Veldes artikel is speculatief en er worden nauwelijks feitelijke argumenten gevoerd. 'Er gaan berichten over het internet dat…' klinkt weinig overtuigend. Ter Velde doet voorkomen alsof in de wetenschap grote onenigheid bestaat over de feitelijkheid van klimaatverandering. Het tegendeel is waar, er is nagenoeg consensus over het feit dat de aarde opwarmt en dat de mens daarin zeer waarschijnlijk een grote rol speelt. Natuurlijk zijn er wel enkele klimaatsceptici, het loont immers altijd om net iets anders te zeggen dan de rest, maar het gaat om een zeer kleine minderheid. Om de zogenaamde verdeeldheid in de wetenschap te illustreren haalt Ter Velde Fred Singer aan, emeritus hoogleraar aan Virginia University die klimaatverandering door de mens ontkent. Probleem daarbij is dat Singer geen klimatoloog is, maar elektra-ingenieur en natuurkundige. Bovendien is hij bijzonder omstreden omdat hij consultantwerk verricht voor olie-industrie en tabaksfabrikanten; zijn onderzoeksorganisatie is opgezet met financiële steun van ExxonMobile, ’s werelds grootste olieconcern.
Als ander argument voert Ter Velde aan dat een eventuele opwarming moet worden verklaard door meer zonneactiviteit. Er is de afgelopen vijftig jaar echter nauwelijks meer zonneactiviteit geweest, dus kan dat de huidige opwarming niet verklaren.

Gevolgen
Zeker is dat in de geschiedenis van de mens CO2 concentraties in de atmosfeer nog nooit zo hoog zijn geweest en dat deze concentraties gelijke tred houden industrialisering. We kunnen twisten over hoe groot het aandeel van de mens is als oorzaak van de opwarming van de aarde, maar dat de aarde in hoog tempo opwarmt is een feit. Daarmee is zelfs het overgrote deel van de klimaatsceptici mee eens. Daarom is het belangrijk niet alleen de discussie te voeren over de oorzaken van klimaatverandering, maar ook de gevolgen.
De opwarming van de aarde is niet alleen een interessante theoretische discussie, de gevolgen worden steeds duidelijker. Een stijging van de zeespiegel zal natuurlijk wel leiden tot problemen in ons toch al laaggelegen land. In Nederland hebben we echter het geld de gevolgen van klimaatverandering op de korte termijn op te vangen, bijvoorbeeld door hogere dijken te bouwen. Maar hoe zit het met arme landen? In Bangladesh en oost-India zijn op dit moment de grootste overstromingen sinds mensenheugenis. Ondertussen wordt de Hoorn van Afrika steeds droger en dreigen meer mensen te verhongeren door misoogsten. Vluchtelingenstromen en hongerdoden zijn maar enkele van de ernstige gevolgen van klimaatverandering.

Allerarmsten
Het is wrang te moeten constateren dat de allerarmsten van de wereld zich het slechtst kunnen wapenen tegen de schadelijke gevolgen van klimaatverandering, terwijl de vruchten van het industriële tijdperk toch het meest in de rijke landen worden geplukt. Omdat klimaatverandering zodanig ernstige gevolgen heeft voor medemensen (en de rest van de schepping) kan gerust gesteld worden dat handelen (of niet handelen) – zowel tegen opwarming van de aarde als tegen de schadelijke gevolgen ervan – een kwestie van naastenliefde is. Uiteindelijk is de belangrijkste oorzaak van klimaatverandering misschien wel het meer en meer willen, het consumeren ten koste van huidige en volgende generaties.
Ter Velde meent in zijn artikel dat Jezus wel zorgt voor de wereld en dat Christenen niets hoeven te doen. Ik deel de mening dat Jezus inderdaad liefdevolle zorg draagt voor de schepping, maar ik geloof ook dat God een rol toebedeeld heeft aan mensen in de zorg voor de schepping. Toen God de mens schiep gaf hij hem de opdracht voor de schepping te zorgen. Ik denk zelfs dat juist Christenen een belangrijke rol zouden moeten spelen. Paulus schrijft immers dat de schepping met reikhalzend verlangen wacht op de openbaring van Gods kinderen.

Sander Chan is promovendus aan het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) van de Vrije Universiteit Amsterdam en bestuurslid van de ChristenUnie in Amsterdam.

klimaat,naastenliefde,Christendom,Kerk,geloof