CU: in de praktijk anti-emancipatie partij

Overzicht ChristenUnie en homo-emancipatie 2009

De ChristenUnie heeft in 2008 een zeer bewogen jaar gekend, als het ging over homoseksualiteit. De Commissie Representatie (Cnossen) kwam met een advies om homoseksualiteit wel mee te wegen als "relevant" onderwerp. Maar de Commissie wilde echter geen lijstjes maken van onaanvaardbare "zonden". Dit advies werd overgenomen door het partijcongres. Daarmee was de discussie over homoseksualiteit en de ChristenUnie niet voorbij. Integendeel. In hetzelfde jaar nog besloot Yvette Lont (nu Laclé), deelraadslid in Amsterdam Zuidoost, om uit de partij te stappen. Lont had liever dat homo's expliciet uit de partij zouden worden geweerd. Aan de andere kant vertrok ik uit het bestuur van Amsterdam omdat er te weinig ruimte is voor Christelijke homo's binnen de ChristenUnie. Hoe is het vervolg hierop geweest in 2009? Waar staat de ChristenUnie, is er vooruitgang geboekt op gebied van emancipatie van christelijke homo's?

Voortvarend pakte Minister Plasterk emancipatie van christelijke homo's op, door steun aan christelijke homo-organisaties. Plasterk oordeelde echter begin dit jaar dat steun aan Stichting Onze Weg niet past omdat zij streeft naar 'verbleken' van homoseksuele gevoelens in plaats van sociale acceptatie. Dit besluit stuitte op stevige kritiek binnen de ChristenUnie. Het streven naar verbleken van een seksuele geaardheid lijkt mij echter het tegenovergestelde van emancipatie, het is de verinnerlijking van de verwerping van homoseksualiteit bij homoseksuelen zelf. In maart dit jaar stelde Tweede Kamerlid Voordewind, ook namens CU bewindslieden: "homodiscriminatie tegengaan: ja; homo-emancipatie bevorderen: nee." Het geeft te denken dat leden van het kabinet anti-emancipatie zijn. Ook vraag ik mij af wat voor ruimte er dan is tussen enerzijds discriminatie, anderzijds emancipatie. Het lijkt erop dat de ChristenUnie, wat homobeleid betreft, niet verder komt dan: "openlijke discriminatie en geweld tegen homo's zijn niet goed". Ik zeg openlijke discriminatie, omdat leraren wel mogen worden geweigerd op basis van geaardheid; en geloofsgemeenschappen de suggestie mogen blijven wekken dat homoseksualiteit te genezen is, bijvoorbeeld in hiv-genezingsdiensten.

De beperkte ruimte tussen discriminatie en emancipatie die de ChristenUnie toestaat, is een subtiele verdediging van een maatschappelijk statusquo, waar (christelijke) homo's geen volwaardige plaats in de maatschappij mogen hebben. Christelijke homo's worden terugverwezen naar een 'pastorale omgeving' en zo buiten het publieke domein geplaatst. Homo's passen niet in het publieke domein, maar moeten met pastorale zorg omringd worden. Waar in het publieke domein de druk te groot wordt, doet ChristenUnie wel symbolisch mee aan emancipatie. Bijvoorbeeld, in de beleidsnota 'Gewoon homozijn' is Minister Rouvoet voor Jeugd en Gezinszaken een rol toebedeeld, al is het een hele karige: algemene (dus niet homo-) emancipatie door sport. Dat deze symboliek hol is wordt duidelijk als we kijken naar het Europese publieke domein, waar de ChristenUnie minder druk voelt om te denken en te praten in termen van emancipatie. In het verkiezingsprogramma voor de Europese verkiezingen, kwam het woord 'homo' al helemaal niet meer voor. Dit terwijl discriminatie van christelijke homo's elders in Europa natuurlijk niet een minder groot probleem is dan in Nederland. Homo-emancipatie lijkt voor de ChristenUnie dus, als het even kan, geen thema.

Eigenlijk is emancipatie in bredere zin al een wensdroom gebleken in 2009, want zelfs in engere zin, emancipatie binnen de partij, bleek elk optimisme misplaatst. De ChristenUnie in Wageningen besloot Monique Heger niet op de kieslijst te zetten voor de gemeenteraadsverkiezingen, ondanks haar kennis en ervaring in raadswerk. Haar homoseksualiteit bleek doorslaggevend voor dit besluit. Homoseksualiteit zou, volgens de landelijke lijn, formeel geen doorslaggevende rol moeten spelen. Aan de andere kant is individuele selectie commissies ruimte gegeven zodat zij mensen kunnen afwijzen op basis van geaardheid alleen. In deze zien we ook de functie van locale selectiecommissies: het instandhouden van de status-quo en het voort laten bestaan van discriminatie. Deze discriminatie wordt quasi-juridisch een balans tussen grondrechten genoemd. CU Tweede Kamerlid Ed Anker spreekt bijvoorbeeld, met betrekking tot het bijzonder onderwijs, van het intact laten van 'de balans tussen ... het antidiscriminatiebeginsel en de vrijheden van onderwijs en godsdienst'. Ook wordt discriminatie toegedekt met het argument van behoud van identiteit.

Als we nu de balans opmaken, is het moeilijk tot een positief oordeel te komen wat betreft de ChristenUnie en emancipatie: ChristenUnie is in feite een anti-emancipatie partij. Dit zijn niet mijn eigen woorden, maar woorden van een CU Kamerlid die ook spreekt namens kabinetleden! Dát homoseksualiteit binnen ChristenUnie überhaupt een thema, is vooral te danken aan kritische geluiden van buitenaf, sinds het verwerven van de regeringsstatus. Dit pleit natuurlijk niet voor een tweede regeringstermijn van de ChristenUnie, maar je vraagt je wel af of zelfs de beperkte discussie die nu tot stand is gekomen niet helemaal tot stilstand komt als ChristenUnie uit de regering is. Aan de positieve kant zie ik wel een steeds losser verband met de SGP, die met haar theocratische beginselen een perfecte legitimatie vindt voor de openlijke en expliciete discriminatie van homo's.
Toch hoop ik nog steeds dat de ChristenUnie niet alleen homoseksualiteit bespreekbaar gaat maken, want waarom zou je iets bespreekbaar maken als je uiteindelijk toch maar een status-quo verdedigt? Als de ChristenUnie haar anti-emancipatie reflex loslaat kan dat grote gevolgen hebben. Weinig organisaties hebben zoveel invloed in christelijk Nederland als de ChristenUnie. Het is zaak deze sterkte aan te wenden voor de bevrijding van mensen die gebukt gaan onder (zelf-)afwijzing, discriminatie en veroordeling. Want al zou je kunnen stellen dat discriminatie en emancipatie waardeneutrale termen zijn; het verdedigen van een status-quo over de ruggen van (christelijke) homo's is en blijft onverantwoordelijk.

ChristenUnie,politiek,homo-emancipatie,discriminatie,Nederland