Relaas van een homoseksuele papierknipkunstenaar

Boerenwoning badend in maanlicht. Twee duiven, die de vrede voorstellen, kijken uit over een bed waar een vrouw haar kind vasthoudt. Buiten bevredigt een man met een dubbel gezicht (een januskop) een andere man oraal. De ene helft van het gezicht kijkt naar zijn sekspartner, terwijl de andere helft naar binnen kijkt, naar de vrouw met het kind.

Paper cut, of papierknipkunst, is een traditionele kunstvorm in China. Xi Yadie ('Siberian Butterfly') combineert deze traditie met zijn worsteling met homoseksualiteit.

- this post is based on an English language article on Siberian Butterfly, click here for the Global Times feature -

Waar zijn collega's traditionele motieven zoals bloemen en dieren knippen zie je in Xi's werk meer provocerende onderwerpen zoals orgieën, anale seks, homoseks. Xi Yadie, of Siberische vlinder, is niet zijn echte naam, maar volgens de kunstenaar is het een verwijzing naar "tradities en gewoonten die zo koud zijn als de Siberische wind die waait over Shaanxi (een provincie in centraal China)".
De 48-jarige kunstenaar beschouwt het papierknippen als een creatieve vlucht uit de verplichtende rollen als zorgzame zoon, echtgenoot en vader van twee. Xi is ook openlijk homoseksueel, of tongzhi (letterlijk: kameraad), zoals dat in de Chinese volksmond genoemd wordt.

Xi's knipkunst wordt niet altijd gewaardeerd door kunstcritici in China. Maar zijn bedrage aan de eeuwenoude papierknip traditie (die stamt uit de Han Dynasty 25-220 AD) is moeilijk te ontkennen. Hij geeft een onmiskenbare moderne draai aan de papierknipkunst.  Xi's werk breekt met name taboes met betrekking tot homoseksualiteit. Xi's schuldgevoelens en liefdegevoelens komen tot uitdrukking in zijn werk.
"Mijn familie weet niet dat ik homo ben. Toen ik jong was probeer de ik te leven als heteroseksueel. Ik ging naar verschillende doktoren, maar die zeiden dat homoseksualiteit geen ziekte was, dat het natuurlijk was."
Maar in zijn dorpje bij Xi'an (de hoofdstad van Shaanxi en de vroeger hoofdstad van China) blijft homoseksualiteit een groot taboe. Xi vond het moeilijk er te wonen als homoseksuele man. "Ik durfde niet open te zijn over mijn homoseksualiteit. Mensen zouden denken dat ik een crimineel ben en mijn familie zou zich voor mij schamen."

Toen Xi 24 werd trouwde hij onder druk van zijn ouders. Zoals de meeste homoseksuelen van zijn generatie, verborg hij zijn homoseksuele gevoelens. "In mijn dorp, speelden de mannen mahjong in de straten. Ik werd uitgelachen omdat ik van papierknippen hield en thuis bleef, ook om voor mijn gehandicapte zoon te zorgen als mijn vrouw aan het werk was."
Xi's twee kinderen, een 23jarige zoon met hersenverlamming en een 22jarige dochter die studeert in Xi'an, weten niet dat hun vader homo is. Maar Xi heeft het wel verteld aan zijn vrouw, een paar jaar nadat zij getrouwd waren. Zij was er zwaar door ontdaan, moest huilen, maar uiteindelijk kreeg ze er vrede mee. "Het is deprimerend om homo te zijn in China en al helemaal om homo te zijn in een Chinees dorp."
De papierknipkunst wordt doorgegeven van generatie op generatie. Xi's opa leerde het aan zijn moeder, zijn moeder leerde het hem toen hij 16 was. "Mijn moeder zei altijd dat mijn knipkunst beter was dan die van haar." Papierknippen werd een uitvlucht voor Xi. "Ik zat gevangen in eenzaamheid, maar door het papierknippen voelde ik mij vrij; ik kon vliegen als een vlinder, vrijheid genieten." Xi gebruikt ook traditionele motieven, "bloemen staan symbool voor schoonheid, wolken betekenen geluk. Maar omdat ik zoveel pijn voelde, vond ik ook inspiratie om dingen anders te doen."

Xi heeft altijd zijn portfolio met papierknipkunst bij zich. Hij heeft knipsels van mythische dieren en erotische ontmoetingen. Zijn persoonlijke favoriete werk is van een knipsel van een boerenwoning badend in maanlicht. Twee duiven, die de vrede voorstellen, kijken uit over een bed waar een vrouw haar kind vasthoudt. Buiten bevredigt een man met een dubbel gezicht (een januskop) een andere man oraal. De ene helft van het gezicht kijkt naar zijn sekspartner, terwijl de andere helft naar binnen kijkt, naar de vrouw met het kind.  "Ik heb mij vaak gierig gevoeld, waarom heb ik een vriend nodig als ik al een vrouw heb? De deuren van dit boerenhuis [in de het knipsel] houden mijn gevoelens buiten, maar beschermen mij ook van vooroordelen. Achter deze deuren wacht zelfbeheersing en verwachtingen."
In een ander knipwerk zien we een minaar met geketende voeten en een man die zijn penis naait met een naald. In weer een ander knipwerk zien we hoe een tiener seks heeft met een treinconducteur. Het zijn verbeeldingen van Xi's voormalige minaars. Over zijn huidige minaar wil hij niet meer kwijt dan dat ze elkaar "eens in de zo veel tijd" treffen.

Zoals met veel Chinezen van het platteland, is het leven voor Xi niet eenvoudig. Hij verhuisde naar de grote stad om rond te komen met allerlei banen. Hij werkt als kok, schoonmaker, en chauffeur. Zijn karig inkomen stuurt hij op naar zijn familie. Maar de stad betekent ook vrijheid. Xi is niet de enige Chinese man die thuis (op het platteland) een heteroseksueel leven leidt, en in de stad leeft als homoseksueel. Volgens een onderzoek door de universiteit van Qingdao (ook wel bekend als Tsingtao) is 90 procent van Chinese homosexuelen getrouwd (in een hetero huweleijk), ze voldoen zo aan de traditionele sociale normen.
Xi kwam in aanraking met de homogemeenschap door het internet. Hij vond de non-profit organisatie 'Queer Comrades' in Beijing. Queer Comrades organiseerde een tentoonstelling van Xi's werk in 2009. "Ik kreeg heel positieve reacties op mijn werk. Er waren homo's en lesbiënnes die mij in tranen bedankten voor het papierknipwerk dat ik deed." Intussen heeft Xi zelfs een buitenlands succes. Eerder dit jaar werden 50 van Xi's knipsels tentoongesteld in Los Angeles, onder de titel: "Metamorphosis of a Butterfly". Ook in Amerika waren kritieken positief, Xi's werk werd geroemd om de precisie, de techniek.
---
Dit artikel is gebaseerd op een artikel in "The Global Times" door Vera Penêda, getiteld "Coming out of the Cocoon", gepubliceerd op 9 augustus 2012. Het originele artikel is te hier te vinden: http://bit.ly/U70noq.

Meer werk van Siberian Butterfly vind je hier: http://blog.sina.com.cn/siberiabuttfly.